ِDezAzma

ایمان فراهانی و مجید دولتی / دانشجویان علوم آزمایشگاهی

خلاصه تحقیق

پروتئین واکنشیC(CRP[1]) پروتئین پلاسمایی است که در پاسخ های سیستمیک التهابی شرکت می کند. CRP را به عنوان یک ملکول تشخیصی می شناسند که می تواند به ساختارهای ملکولی مشخصی که در روند مرگ سلولی ویا در سطح عوامل پاتوژنی پیدا می شوند، متصل شود.CRP در دفاع از بدن میزبان درخط اول دفاعی نقش مهمی را ایفا می کند.

تولید CRP چند ساعت پس از آسیب ویا عفونت بافتی به سرعت افزایش می یابد. این روند در شناسایی بیماری یا اثر درمانی کاربرد دارد. اگر بیمار بهبود یابد، CRP دوباره به حالت غیر قابل تشخیص در پلاسما در‌می‏آید. همچنین CRP معیار سنجش میزان پاسخ التهابی در بیماری های حاد مانند: واسکولیتیس، روماتوئید و آرتریت است. این مقدار همچنین در بیماران با اختلالات عصبی نیز افزایش می یابد.

در سال های اخیر ارتباطی میان افزایش آهسته ی CRP و آسیب‌ های قلبی عروقی ماژور شناسایی شده است. که این ارتباط مراکز کنترل بیماری ها مانند انجمن قلب آمریکا(AHA[2]) را بر آن داشته تا توصیه هایی در راستای اندازه گیری CRP و ریسک خطرات قلبی برای بیماران ارائه دهند، و بر ریسک فاکتور های بیماری قلبی-عروقی تمام عواملی که سطح CRP را در بدن افزایش می‌دهد، را نیز بیافزایند. این معیار به گونه ی زیر است:

ریسک خطر قلبی بر اساس مقدار CRP

• ریسک کم: کمتر از 1mg/L
• رسیک متوسط: بین 1-3mg/L
• ریسک بالا: بیشتر از 3mg/L

معرفی ملکول به صورت کلی

CRP یکی از معروفترین اعضای گروه پروتئین های فاز حاد[3]می باشد که به عنوان بیومارکر التهابی بدن شناسایی می شود سطح CRP در بدنِ انسانِ نرمال پایین است (حدود ml/gµ1)، اما در حین پاسخ التهابی در بدن این مقدار چند صد برابر افزایش می‌یابد. CRPدر سلول های کبدی ساخته می شود و علاوه بر سرم، در بزاق نیز موجود است اما غلظت آن در بزاق بسیار کمتر از غلظتش در سرم است.

CRP اولین پروتئینی است که از طریق روش الگوشناسی گیرنده(PRR[4]) شناسایی شد.

ساختار شیمیایی

CRP از خانواده پنتراکسین هایی است که برای ایجاد پیوند، دارای لیگاندِ وابسته به یون کلسیم هستند. ملکول CRP در انسان (M_r115,135) از پنج زیرواحد پلی پپتیدی غیر گلیکوزیله یکسان تشکیل شده است(M_r23,027)، که هر زیر واحد از 206 عدد آمینواسید تشکیل شده است این پنج زیرواحد به گونه ای کنار هم قرار گرفته‌اند که ساختار پنج‌ضلعی منتظم به وجودآورده‌اند. قسمت لیگاند متصل شونده، از حلقه هایی با دو یون کلسیم تشکیل شده‌است که توسط زنجیره هایی پروتئینی به فاصله ی Å4از یکدیگر جدا شده‌اند و در سطح مقعرِ لیگاند قرار گرفته‌اند. سطح دیگر لیگاند شامل یک واحد α-helix می‌باشد. هر زیر واحد، دارای ساختار Lectin Foldاست که این ساختار شامل یک β-sheet دولایه است که به صورت لوله‌ای[5] رول شده‌است.

نقش بیوشیمی در سلول طبیعی یا تومور

پروتئین CRP در حضور یون کلسیم به فسفریل کولین، فسفاتیدیل کولین ها(لستین)، پلی آنیون ها، اسید های نوکلئیک، پلی‌ساکارید و بسیاری از باکتری ها، قارچ ها و تک یاخته ها می‌چسبد. و در غیاب یون کلسیم به پلی‌کاتیون هایی نظیر هیستون ها متصل می گردد. ایجاد این کمپلکس موجب فعال شدن مسیر کمپلمان C1Q می‌شود که قادر است اپسونیزاسیون[6]، فاگوسیتوز و تخریب ارگانیسم های مهاجم (باکتری و ویروس ها) را شروع کند و این کار را با ایجاد کمپلکس های آنتی‌ژن-آنتی‌بادی انجام می‌دهد. CRP در سم زدایی مواد اُتوژن بدن نیز نقش دارد. در انتها، خودِ CRP پس از اپسونیزاسیون، کاتابولیز می‌گردد.

ارزش تشخیصی و بیماری های مربوطه

شاخص CRP در التهاب حاد شاخص حساس تر و سریع تری نسبت به ESR است، و در تشخیص بهبودی بیمار نیز سریع تر به مقدار طبیعی باز می گردد. سطوح بالایCRP نشان دهنده‌ی: واکنش حاد غیر عفونی، بیماری های کلاژن عروقی، انفارکتوس یا آسیب بافتی، عفونت های باکتریایی و بیماری های بدخیم است. همچنین مقادیر بالای CRP ریسک خطر قلبی و خطر بالای وقایع ایسکمیک قلبی را نیز هشدار می‌دهد.

روش های اندازه‌ گیری

روشاندازهگیریCRP،آگلوتیناسیون،نفلومتری و الایزامیباشدوتستبررویسرمانجاممی‌شود.روشهای سرولوژی مختلفی برای اندازه گیریCRPوجود دارد در قدیم از پلی ساتکاریو Cمیکروب پنومولک استفاده می‌شد. ولی به علت مشکلات تهیه این آنتی ژن امروزه با روشهای مختلفی از قبیل رسوب در لوله موئینه،ایمنودیفیوژن، هماگلوتیناسیونوروشلاتکسآگلوتیناسیون،مقدارCRP سرم را اندازه گیری می‌کنند . ولی از بین آنها روش لاتکس –آگلوتیناسیوناز سایر این متداولتر می باشد .

• آزمایش لاتکس آگلوتیناسیون(CRP  – Latex Agglutinasition test)

– اساس آزمایش : این آزمایش بر اساس آگلوتیناسیون غیر فعال معکوس (reversed passive agglutination)  می‌باشد. ابتدا آنتی بادی ضد اختصاصیCRPرا با تزریقCRP‌به حیوانات آزمایشگاهی از قبیل خرگوش تهیه می‌کنند و سپس این آنتی‌بادی‌های اختصاصی را از طرفFeذرات پلی استرین لاتکس  Poly stren latexمتصل می‌کنند، بنابراین وقتی سرم بیماری که حاویCRPاست به ذرات فوق اضافه می شود باعث آگلوتیناسیون ذرات لاتکس می‌گردد این روش بسیار حساس است و بر حسب نوع کیت می توان تا یک میکروگرمCRPرا در یک میلی لیتر سرم اندازه گیری نمود.

• تست RF

تستRFبرای تعیین وجود فاکتورهای روماتوئیدی در بیمارروماتیسم مفصلی می باشد این بیماری در گروه بیماری‌های خودایمنی تقسیم بندی می‌گردد.یکی از مشخصه های آن این است که حدود80درصد بیماران،اُتو‌آنتی‌بادی‌هایی علیه ایمونوگوبوین‌های ِخودی تولید می‌کنند، به این اُتوآنتی‌بادی‌ها “فاکتور روماتوئیدی” گویند.

مقادیر طبیعی در سرم ویا ادرار

کمتر از 1mg/dl یا کمتر از 10mg/L (واحد SI)

منابع:

• بیوشیمی پزشکی هارپر ویرایش بیست و هشتم/ ترجمه رضا محمدی
• اصول بیوشیمی بالینی تیتز

• Medical Biochemistry – Baynes.Dominiczak
• http://www.jci.org
• http://biology.kenyon.edu
• http://www.phasco.com
• http://www.pulse.deborah.org

[1] .C-reactive protein

[2].American Heart Asossiation

[3].Acute phase proteins

[4] .Pattern recognition receptor

[5].Jellyroll

[6].Opsonization