تهیه کننده : آتنا کوهفر
مقدمه:
استریول استروژنی است که به مقدار قابل توجهی در خلال بارداری ترشح می شود . تشکیل استریول از کلسترول بستگی به یک سری از واکنش های پی در پی دارد که تعدادی از آنزیم هایی که در غده فوق کلیوی و کبد جنین وجود دارند در این فرایند دخالت دارند . بعضی آنزیم ها نیز در جفت یافت می شوند. استریول یک هورمون استروژنی است پس در نتیجه از کلسترول مشتق شده است و رسپتور آن بر روی غشای سلول هدف نیست بلکه درون سلول هدف است . این هورمون در زنان باردار و جفت یافت می شود و می تواند خطر سقط جنین را نشان دهد . استریول گاهی اوقات ممکن است به صورت سریالی برای کمک به پایش بارداری پرخطر درخواست شود. سلول های هدف این هورمون سلول هلی اپی تلیوم رحم و سمفیز پوبیس و مجاری پستانی است. این هورمون هم چنین می تواند از بیضه و غدد فوق کلیوی در مردان ترشح شود.
معرفی استریول به صورت کلی
استریول هورمون جنسی ای است که در طول آبستنی در پیشاب وجود دارد و نشان دهنده ی بهنجار بودن آبستنی است . جرم مولی آن در حدید 288.38 است . نام دیگر آن استروژن کامل است
| فرمول شیمیایی | C18H24O3 |
| شناساگرها | |
| CAS | 50-27-1 |
| پاب‌کم | 5756 |
| کم‌اسپایدر | 5553 |
| UNII | FB33469R8E |
| دراگ‌بانک | DB04573 |
| KEGG | C05141 |
| MeSH | Estriol |
| ChEBI | CHEBI:27974 |
| ChEMBL | CHEMBL193482 |
| کد اِی‌تی‌سی | |
نقش بیوشیمیایی در سلول هدف
از آنجایی که این هورمون ها مشتق از کلسترول هستند لیپوفیل اند و میتوانند از غشای دو لایه سلول هدف عبور کنند بنابر این رسپتور آنها در داخل سلول هدف می باشد. ابتدا هورمون از حامل پلاسمایی جدا می شود سپس به گیرنده ی خود در سیتوپلاسم متصل می شود و باعث تغییر شکل فضایی و فعال شدن گیرنده پروتئینی و در نتیجه آزاد شدن پروتئین ها متصل و در معرض قرار گرفتن با اسید های آمینه با بار مثبتی که در دومن متصل شونده به ماده ژنتیک سلول متصل شده و به صورت همو دیمر ماده ی ژنتیک سلول را برای جایگاه های پذیرنده (عناصر پاسخ دهنده به هورمون ها) با میل ترکیبی بالا جست و جو می کند . کمپلکس هورمون و رسپتور به عناصر پاسخ دهنده هورمونی در ماده ژنتیک سلول متصل شده و این مجموعه هورمون ، گیرنده سیتوپلاسم و پروتئین های غیر هیستونی در هسته ، سبب برهنه شدن ماده ژنتیک سلولی و افزایش رونویسی می شود وجدید به سیتوپلاسم منتقل شده و (ام آر ان آ) عمل ترجمه و پروتئین سازی انجام می شود.استریول در جفت توسط سلول های تروفوبلاستی با عمل سولفاتاز و آروماتاز تولید میگردد.
ESTRONE and ESTRADIOL > IN LIVER and PLACENTA >>>>> ESRIOL
نقش بیولوژی در سلول هدف
این هورمون در بافت پستان مادری باعث بزرگ شدن پستان و آماده کردن مجاری پستانی برای ترشح شیر می شود ، هم چنین بر روی بافت اپی تلیوم آندومتر رحم تاثیر می گذارد و باعث تسهیل عبور جنین از کانال زایمانی می شود. این هورمون هم چنین باعث ارتجاعی کردن سمفیز پوبیس می شود .وظیفه استریول فراهم نمودن محیط و شرایط برای حفظ و بقای حاملگی است که همراه با هورمون های جفت صورت می گیرد. سطح استریول در هفته 8 بارداری شروع به افزایش می کند و تا مدت کوتاهی قبل از زایمان ادامه می یابد . استریول در خون مادر به سرعت از بدن پاک می شود . هر اندازه گیری از استریول یک تصویر لحظه ای است از آن چه برای جفت و جنین رخ می دهد اما تغییر طبیعی روزانه استریول نیز وجود دارد
1)اثربر رحم واندام های خارجی زن:هنگام بلوغ هورمون های گنادوتروپین هیپوفیز قدامی ترشح استروژن ها رابه20 برابریابیشتر افزایش میدهند در این زمان اندازه تخمدان ها .لوله های فالوپ رحم و واژن همگی چند برابر میشود.با نشت چربی در مونس پوبیس و لب های کوچک و بزرگ شدن لب های بزرگ دستگاه تناسلی خارجی هم بزرگ میشود.
2)اثر استروژن بر لوله های فالوپ:موجب افزایش تعداد سلولهای اپی تلیال پوشاننده ی لوله های فالوپ می گردد.
3)اثر استروژن بر پستانها :تکامل بافت استرومایی پستان.رشد یک دستگاه گسترده مجرایی. نشت چربی در پستانها
استروژنها رشد پستانها ودستگاه شیر ساز را آغاز می کنند.ومسئول رشد ظاهر خارجی شاخص پستان زنان بالغ هستند
4)اثر استروژن بر اسکلت:درسالهای بلوغ که زن وارد سالهای تولیدمثلش میشود رشدش به مدت چند سال تسریع می گردد
5)اثر استروزن بر نشت پروتئین ونشت چربی و متابولیسم بدن
6)اثر استرون بر توزیع مو –پوست
ارزش تشخیصی و بیماری های مربوطه
استریول آزاد سرم مقدار استریول در سرم مادر مرتبط با زنده بودن جنین ، طبیعی بودن عملکرد جفت و شرایط خوب مادر دارد . استریول از ماده دهیدرواپاندرستون که توسط غدد آدرنال جنین ساخته و در جفت متابولیزه می شود منشا می گیرد. استریول از جفت عبور نموده وارد جریان خون مادر شده و از طریق کلیه ها یا کبد در صفرا دفع می شود بنابراین اندازه گیری مکرر استریول در سه ماهه سوم حاملگی معیار مفیدی برای ارزیابی وضعیت جنین می باشد . در موارد سندرم داون و تریزومی 18 و یا هیپوپلازی اندام آدرنال یا آننسفالی مقدار استریول کاهش می یابد.
اندازه گیری یا پایش سطح استروژن بیمار در صورتی که سیکل قاعدگی غیر طبیعی و بی دلیل باشد ، خون ریزی غیر طبیعی یا سنگین ، ناباروری ، یائسگی ، و هرگونه تغییرات هورمونی ، آزمایش وضعیت جفت و جنین در طول مراحل اولیه بارداری و برای ارزیابی مونث بودن ، وجود ویژگی های شبه زنانه در مردان هنگامی که بیمار علائم عدم تعادل هورمونی ، خون ریزی غیر طبیعی واژینال ، توسعه غیر معمول و یا زود هنگام اندام های جنسی ( مونث) نشان می دهد یا وقتی که پزشک بخواهد سلامت جفت و جنین را در طول بارداری پایش کنند.
روش اندازه گیری استریول
UE3 نام آزمایش :
نوع نمونه: نمونه خون ورید بازو ، نمونه ادرار 24 ساعته ، یا گاهی اوقات نونه بزاق تازه
آمادگی بیمار : آمادگی خاصی لازم نیست اما زمان نمونه گیری با سیکل قائدگی یا هنگامی که فرد حامله است در واقع با سن حاملگی ارتباط دارد
مقادیر طبیعی استریول در سرم و ادرار
20نانو گرم بر 100 میلی لیتر
مقدارش در سه ماهه اول 30 نانوگرم بر100 میلی لیتر
در سه ماهه دومش 140 نانوگرم بر100 میلی لیتر
در سه ماهه سوم 430 نانوگرم بر100 میلی لیتر
سیده الهه حسینی
استریول با فرمول شیمیایی C۱۸H۲۴O۳ یک ترکیب شیمیایی با شناسه کم یاب5756 که جرم مولکولی آن38/288 میباشد.
درزنان طبیعی غیر حامله استروژن ها به مقدار زیاد تنها از تخمدان ها ترشح میشوند.گرچه مقدارکمی هم از قشر غدد فوق کلیه ترشح میشود. تنها3 نوع استروژن به مقدار قابل توجه درپلاسمای بدن زن وجود دارد:بتا استرادیول.استرون و استریول. استریول نوعی استروژن ضعیف است که بر اثر اکسیداسیون استرون و استرادیول (عمدتادرکبد)بوجود می آید.
این استروژن عمدتادر ترکیب با آلبومین پلاسما و گلوبولینهای خاص متصل شونده در خون حمل می گردند.
کبد استروژن را کونژوکه میکند وبه صورت گلوکورونیدها وسولفات ها درمی آورد .حدود یک پنجم این محصولات کونژوکه با صفرا دفع می گردد.وبقیه از راه ادرار دفع می گردد.کبد استروژن های قوی یعنی استرادیول و استرون ها را به استریول که تقریبا به کلی بی اثر است تبدیل میکند.
اعمال استروژن ها–اثرات آنها بر صفات اولیه وثانویه جنسی
1)اثربر رحم واندام های خارجی زن:هنگام بلوغ هورمون های گنادوتروپین هیپوفیز قدامی ترشح استروژن ها رابه20 برابریابیشتر افزایش میدهند در این زمان اندازه تخمدان ها .لوله های فالوپ رحم و واژن همگی چند برابر میشود.با نشت چربی در مونس پوبیس و لب های کوچک و بزرگ شدن لب های بزرگ دستگاه تناسلی خارجی هم بزرگ میشود.
2)اثر استروژن بر لوله های فالوپ:موجب افزایش تعداد سلولهای اپی تلیال پوشاننده ی لوله های فالوپ می گردد.
3)اثر استروژن بر پستانها :تکامل بافت استرومایی پستان.رشد یک دستگاه گسترده مجرایی. نشت چربی در پستانها
استروژنها رشد پستانها ودستگاه شیر ساز را آغاز می کنند.ومسئول رشد ظاهر خارجی شاخص پستان زنان بالغ هستند
4)اثر استروژن بر اسکلت:درسالهای بلوغ که زن وارد سالهای تولیدمثلش میشود رشدش به مدت چند سال تسریع می گردد
5)اثر استروزن بر نشت پروتئین ونشت چربی و متابولیسم بدن
6)اثر استرون بر توزیع مو –پوست
استریول در دوران بارداری
جفت نیز نظیر جسم زرد هم استروژن ترشح میکند هم پروژسترون.این دو هورمون از سلولهای سین سیشیال تروفوبلاستی ترشح میشوند.ترشح استروژن از جفت از چند جهت با ترشح آن از تخمدان تفاوت دارد : اولا بیشتر استروژن های ترشح شده استریول هستند که استروژنی بسیار ضعیف است و در زن غیر حامله به مقدار بسیار کم ترشح میشود ثانیا استروژن های ترشح شده به طور کلی از از ترکیبات استروئیدی آندروژنی که در ترکیبات غدد فوق کلیوی مادر وجنین تولید میگردد ساخته میشوند.
این آندروژنهای ضعیف توسط خون به جفت برده میشوند و سلولهای تروفوبلاستی آنها را به استرادیول استرون و استریول تبدیل میکنند استریول در جفت با عمل سولفاتاز و آروماتاز تولید میگردد.
مقادیر بسیار زیاد استریول در بارداری باعث بروز اثرات زیر میشود
1)بزرگ شدن رحم
2)بزرگ شدن پستانها ی مادر و رشد ساختمان مجاری پستان
3)بزرگ شدن دستگاه تناسلی خارجی مادر
استروژن ها رباط های مختلف لگن مادر راهم شل میکنند بطوریکه مفاصل ساکرو ایلیاک نسبتا نرم میشوند
وسمفیز پوبیس ارتجاعی میگردد.
این تغییرات برای تسهیل عبور جنین از کانال زایمان صورت میگیرد .استروژنها بر بسیاری از جنبه های عمومی تکامل جنین هم موثرند مثل تاثیر بر سرعت تولیدمثل سلولی در رویان آغازین.
مقادیر قابل توجهی از استروژن ها از آروماتیزاسیون آندروژن ها در محیط بوجود می آیند. آندروژن های فوق کلیه سوبستراهای مهمی هستند .
هورمون های استروژنی در مردان وزنان ساخته می شود در مردان مقادیر کم استروژن احتمالا توسط غده آدرنال وبیضه ها سنتز میشود.غلظت این هورمون درمردان است.
تست استریول:
میزان هورمونهای استروژنی مهم (استرادیول.استرون واستریول)را در نمونه خون یا ادرار اندازه گیری می کنند.
میزان استریول معمولا در طول دوره ی بارداری اندازه گیری می شود.استریول در مقادیر زیاد توسط جفت ترشح میشود این هورمون در هفته نهم بارداری نمایان میشود ومقدار آن تا هنگام زایمان افزایش پیدا می کند.
غربالگری ((سه گانه)) و ((چهارگانه))برای جنین های مبتلا به سندروم داون استفاده میشود بطور متوسط در سندروم داون میزان استریول غیر کونژوکه 72/0 برابر کمتر است .
اندازه گیری غلظت هورمون استریول در دوران بارداری حائز اهمیت است.
غلظت استریول در ماههای بارداری
در 3ماهه اول بارداری:38 نانو گرم بر میلی لیتر
در 3ماهه دوم بارداری:38تا140 نانو گرم بر میلی لیتر
در 3ماهه سوم بارداری :310تا460نانوگرم بر میلی لیتر
خلاصه:
استروژن ها خانواده ای از هورمون ها هستند که توسط بافت های مختلفی سنتز میشود 3استروژن اصلی شامل بتا استرادیول.استرون و استریول است .استروژن ها به طور کلی طی یک فرآیند پیچیده از آروماتیزاسیون آندروژن ها بوجود می آیند .استریول استروژن ضعیفی است که در دوران غیر بارداری نقش عملکردی خاصی ندارد و از اکسیداسیون استرادیول و استرون حاصل میشود.در بارداری استریول به میزان بیشتری تولید میشود
منشا استریول در زنان غیر حامله عمدتا تخمدان است ولی در دوران بارداری این هورمون در جفت سنتز و ترشح میشود.
استریول در دوران بارداری سبب:
1)تکثیر وتمایز اپس تلیوم واژن 2)تکثیر اندومتر رحم 3)هیپرتروفی و افزایش غدد رحمی 4)ایجاد حرکات موزون در میومتر رحم وتکثیرمجاری پستان 5)نرم شدن مفاصل ساکروایلیاک و ارتجاعی شدن سمفیز پوبیس به منظور تسهیل عبور جنین از کانال زایمانی 6)وبزرگ شدن اندام تناسلی خارجی.
هورمونهای استروژنی در مردان وزنان سنتز میشود اما محل سنتز این هورمون در زنان تخمدان غده فوق کلیه وجفت است. ولی در مردان در غده فوق کلیه وبیضه ساخته میشود.
سنجش غلظت استریول در دوران بارداری در تشخیص جنین مبتلا به سندروم داون موثر است.
منابع:
کتاب بیوسیمی هارپر
فیزیولوژی گایتون
بیوشیمی تیتز
www.civilica.com/Paper-AGRIBIOTECH03
