مرضیه نادری
چکیده
هدف از نگارش این مقاله ارائه اطلاعاتی در ارتباط با هورمون استرادیول، مهم ترین هورمون استروژنی در زنان است.
بررسی زمینه ها و موضوعات مختلف در ارتباط با این هورمون شامل خانواده استرادیول ,محل تولید و ترشح در بدن ,ساختار شیمیایی و نحوه سنتز در ارگان های مختلف,مکانیسم های تنظیمی میزان هورمون در خون (فید بک مثبت و منفی در دوره های مختلف با توجه با غلظت سایر هورون ها و مراکز کنترل کننده مغزی) بررسی های فیزیولوژیک و اثرات بیولوژیک در سلول های هدف در هر دو جنس و همچنین اثرات بیوشیمیایی در این سلول ها ,اهمیت سنجش و اندازی گیری هورمون در خون به منظور تشخیص های بالینی و غلظت هورمون در دوره های مختلف از سیکل جنسی انسان ,میزان هورمون در ادرار و هم چنین انتقال هورمون در خون و متابولیز آن در بدن در این مقاله صورت گرفته است.
معرفی مولکول
هورمون های استروئیدی به 2 گروه تقسیم بندی می شوند:هورمون های جنسی و هورمون های آدرنوکورتیکال.
هورمون های جنسی خود به 3 گروه : آندوژن هاC19)),استروژن ها (C18)و استروئید های آدرنال یا حاملگی (C21) طبقه بندی می شوند که 17بتا استرادیول با 18 اتم کربن در گروه استروژن ها جای می گیردو با قدرت استروژنی 12 برابر استرون و 80 برابر استریول به عنوان استروژن اصلی دربدن زنان در نظر گرفته می شود.به طور کلی استروژن ها تکثیرورشد سلول های اختصاصی را در بدن پیش می برند که اکثر صفات ثانویه جنسی را ایجاد می کند. استرادیول درزنان توسط تخمدان و میزان ناچیزی از آن توسط غدد فوق کلیه تولید می شود.در زنان باردار جفت نیز می تواند استرادیول تولید کند.در مردان نیز بیضه به میزان اندک استرادیول تولید می کند.علامت اختصاری استرادیول در آزمایشات و مطالعات E2 می باشد.
ساختار شیمیایی
استرادیول با فرمول مولکولی C18H23O2 دارای وزن مولکولی میانگین Da272.381989 می باشد.در ساختار مولکولی خود دارای 2 گروه هیدروکسیل است.استرادیول درسلولهای گرانولوزا در اثر آروماتیزاسیون(ایجاد حلقه آروماتیک)از تستوسترون تشکیل می شود.این فرآیند نیازمند سه مرحله هیدروکسیلاسیون است که هرکدام از ان ها نیاز به O2و NADPH دارد.کمپلکس آنزیمی کاتالیز کننده سیستم آروماتاز به وسیله FSH فعال می شود. بتا-استرادیول و استرون در حضور آنزیم دهیدروژناز در تخمدان به یکدیگر تبدیل می شوند.در خارج از تخمدان نیز توسط سیستم آروماتاز در بافت هایی نظیر کبد عضلات و بافت چربی تولید می شود.
اثرات بیولوژیک و بیوشیمیایی در سلول های هدف
در زنان و پس از بلوغ هورمون آزادکننده هیپوتالاموسی , آزاد شدن FSH و LH از گونادوتروپ های هیپوفیز قدامی را تحریک می کند.FSH سنتز و ترشح 17-بتا استرادیول در تخمدان را تحریک می کند,که این هورمون با اثر فیدبک منفی بر روی گونادوتروپ ها از ترشح بیشتر FSH و با اثر روی سلول های هیپوتالاموسی از ترشح GnRH جلوگیری می کند.نزدیک به وسط سیکل تخمدانی اثر این هورمون بر روی گونادوتروپ ها به صورت فیدبک مثبت اعمال می شود که موجب Surge LH شده و ترشح FSH نیز افزایش می یابد,که برای تخمک گذاری لازم است.بعد از تخمک گذاری جسم زرد پروژسترون و مقداری استرادیول تولید می کند,که با تحلیل جسم زرد غلظت این دو هورمون در خون کاهش یافته و قاعدگی اتفاق می افتد.
در مردان FSHبا عمل بر سلول های سرتولی تولید اینهیبین را تحریک کرده و تستوسترون ترشح شده به وسیله سلول های لیدیگ را به استرادیول تبدیل می کند.هم تستوسترون و هم استرادیول برای بلوغ اسپرم ها لازم است.
17-بتا استرادیول به گیرنده های خود در سلول هدف متصل شده و جدا شدن پروتئین های متصل به گیرنده را القا کرده و بیان ژن را تنظیم می کند.اثرات نسخه برداری استرادیول در انسان به وسیله اشکال آلفا و بتا گیرنده استروژن اعمال می شود که هر دو با یک میل ترکیبی به استرادیول متصل می شوند.استرادیول بیان ژن گیرنده پروژسترون(PR) را تنظیم کرده و بافت رحم و پستان رابرای پاسخ به پروژسترون آماده می کند.
ارزش تشخیصی
سنجش میزان استرادیول در زنان در حالت های زیر حائز اهمیت است:تشخیص فاز فولیکولار-امکان تشخیص القا تخمک گذاری طبیعی یا غیر طبیعی-کمک به شناسایی سرطان سینه –نارسایی فوق کلیوی و دوره یائسگی. ونیز در تشخیص هیپرپاراتیروئیدیسم در هر دو جنس که میزان استرادیول خون کاهش می یابد.
مقادیر طبیعی در سرم و ادرار
در زنان بالغ میزان هورمون درسرم دوره های مختلف متفاوت است: (مقادیر همگی بر حسب پیکوگرم در میلی لیتر می باشد) در دوره فولیکولی ,25-350 در پیک میان سیکل 150-750 ,در دوره لوتئال 30-450و پس از یائسگی حدود 20 می باشد.
این میزان در ادرار در دوره فولیکولی0-13,در پیک میان سیکل14-4,در لوتئال 10-4و پس از یائسگی 4-0 میکروگرم در 24 ساعت می باشد.
میزان هورمون در سرم مردان بالغ 10-15 پیکوگرم در میلی لیتر و در ادرار ایشان 0-6 میکروگرم در 24 ساعت می باشد.
در کودکان زیر 10 سال میزان هورمون در سرم ناچیز و حدود 15 پیکوگرم در میلی لیتر و در ادرار ایشان بین 0-6 میکروگرم در 24 ساعت می باشد.
نکاتی دیگر
بیش از 97% استرادیول موجود در خون متصل پروتئین هاست.40%-60% استرادیول متصل به SHBG و بخش عمده ای نیز با پیوند های ضعیفی به آلبومین متصل است.حدود 3-1% از بتا استرادیول به صورت آزاد است که در واقع فرم فعال این هورمون می باشد که در خون یافت می شود.
کبد جایگاه اصلی متابولسم استروئید هاست.در کبد استرادیول به دنبال آلفا هیدروکسیلاسیون به استریول متابولیزه می شود.استرادیول تحت تاثیر آنزیم های کبدی و به دنبال کنژوگاسیون توسط اسید گلوکورونیک یا سولفات به ترکیبات محلول تری تبدیل شده و به راحتی از طریق ادرار,صفرا و مدفوع دفع می شود.
منابع
بیوشیمی دولین با کاربرد بالینی ,گروه مترجمین به نظارت پروین پاسالار, انتشارات اندیشه رفیع
بیوشیمی پزشکی هارپر ,ترجمه دکتر رضا محمدی, انتشارات فروزش
بیوشیمی پزشکی جلد دوم,هیئت مولفین دانشگاه تهران,انتشارات دانشگاه تهران
مرجع کامل تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا ,ترجمه ناصر نژادی,انتشارات خسروی
راهنمای عملی بیوشیمی بالینی,تالیف امیرسیدعلی مهبد,عبدالرحیم یکرنگیان و رضا موسوی,نشر کتاب میر
اصول بیوشیمی بالینی تیتز جلد دوم, تالیف بورتیس اشوود و برونس ,ترجمه هوشنگ امیر رسولی ,انتشارات ارجمند
فیزیولوژی گایتون و هال ,گروه مترجمین ,انشارات اجمند
فیزیولوژی برن و لوی, گروه مترجمین ,انتشارات اندیشه رفیع
