ِDezAzma

تهیه کننده:شیما وکیلی پور، رشته پزشکی

مقدمه:

گنادوتروپین ها هورمون های گیلو پروتئینی هستند که به سه دسته تقسیم میشوند :1:LHهورمون های لوتئینی کننده 2:FSHهورمون های محرک فولیکولی 3:HCG گنادوتروپین جفتی انسان

گنادوتروپین ها علاوه بر اینکه به طور طبیعی در بدن یافت میشوند به عنوان دارو برای درمان ناباروری استفاده میشوند مثلا هنگامی که فرد تحت درمان از طریق IVF یا IUI هستند  گنادوتروپین ها به صورت ترکیبی یا به صورت جداگانه تجویز میشوند.

ساختار: همان طور که گفته شد هر 3 تای این هورمونها گلیکوپروتئینی هستند که پروتئین انها از دو subunit به نام های الفا و بتا تشکیل شده است کهsubunit الفای انها((LH,FSH,HCG به طور برابر دارای92 امینو اسید در انسان است و subunit  بتا در LH  دارای 120 امینو اسید است و در HCG24 امینو اسید بیشتر از LH  دارد.

انواع گنادوتروپین ها:

1)LH:LHاز سلولهای هیپوفیز قدامی ترشح میشود LH  محرک استروئیدسازی در بیضه هاست .LHبا اتصال به گیرنده های غشاء پلاسمایی سلولهای لیدیک با فعال کردن ادنیلیل سیکلاز باعث افزایش  CAMPداخل سلولی و درنتیجه فعال شدن استروئید سازی و تولید تسترون میشود و با کمک FSH عمل اسپرما تزوئیدسازی را انجام می دهد وهمچنین  تبدیل کسترول به پرگنالون را در بیضه ها و تخمدان بر عهده دارد. افزایشLH  در پلاسما تحت تاثیر افزایشGNRH است و اثر ان روی هیپوفیزباعث افزایش ترشح LHبه مقدار زیاد شده که اغاز کننده ی مرحله ی تخمک گذاری است.

*مقدار طبیعی LH در خون : LH  به طور طبیعی دردوران کودکی کم است اما در زنان بعد از یائستگی مقدارش زیاد است. در زنان در طول سالهای reproductive (تناسلی) مقدار LH IU /L 20-1 است و در مردان بعد از 18 سالگی1.8-8.6 IU/Lاست.

2)FSH:FSH هورمونی است که مانند LH  از هیپوفیز قدامی ترشح می شود و تخمک گذاری را تحریک کرده و به داشتن قاعدگیمنظم در زنان کمک میکند و مقدارش در مرحله ی فولیکولی چرخه ی جنسی زنان افزایش می یابد و باعث رشد و حفظ فولیکول های اولیه می شود . در مردان نیز  باعث تحریک اسپرم سازیمی شود .

مقدار طبیعی FSH در خون : FSH در زنان قبل یائستگی mIU/mL 30-5 million international units per)) است اما سطح ان در خون به این بستگی داردکه زنان در کدام مرحله جنسی خود باشند . مقدار ان  بعد از یائستگی بین 50 تا100mIU  /mLاست .

3)HCG: هورمون حاملگی HCG درابتدا توسط سلولهای سین شییوتروفو بلاست رویان در حال رشد و سپس توسط سلولهای جفت ترشح میشوند نقش اولیه این هورمونها حفاظت از جسم زرد حاملگی است که جسم زرد حاملگی با تولید استروژن و پروژسترون باعث ادامه و حفظ حاملگیمی شود و هم چنین گفته می شود که HCG بر واکنش های دفاعی بدن نیزتاثیر دارد .

مقدار طبیعی  HCG در بدن : هنگام حاملگی تا هفته 8 الی 11 در حال افزایش است و مقدارش در هر 4 هفته از حاملگی 426-5 mIU/ML  است. و در زنان سالمی که باردار نیستند مقدارش 5 mUI/ML  است یا کمتر .

* وموردی نیزاست که میزان این هورمون به رشد سلولهای توموری بستگی دارد و در چنین مواردی از حضور این هورمون برای پیدا کردن تومور ها استفاده می شود.

منابع :

سایت NPCI

کتاب جنین شناسی لانگهن

  ساناز خدابخشی، رشته پزشکی

گنادوتروپین ها هورمون هایی گلیکوپروتیینی هستند که توسط سلول های گنادوتروپ غده ی هیپوفیز ترشح می شوند.این هورمون ها ر رشد،تولیدمثل و عملکرد جنسی نقش دارند.

انواع گنادوتروپین ها:

(هورمون لوتیینی کننده)LH-1

(هورمون محرک فولیکولی)FSH-2

(تیروتروپین)TSH-3

(هورمون گنادوتروپین انسانی جفت)HCG-4

هورمون  LH

این هورمون در مردان تولید اسپرم در بیضه ها و سنتز وترشح تستوسترون را تحریک میکند،حال آنکه در زنان تخمک گذاری و تولید پروژسترون را تحریک میکند.شباهت های ساختمانی بینLHوhCGوجود دارد.ترشح LHدر معرض کنترل با فیدبک منفی از سوی تستوسترون است،یعنی با افزایش سطح تستوسترون پلاسما،ترشحLH کاهش می یابد.

مکانیسم اثر

گیرنده های پروتیینی خاص آن تنها درگناد ها وجود دارند.LH در زنان به سطح سلول های تکا و جسم زرد ونیز به سلول های گرانولوزای فولیکول بزرگ و در مردان به سلول های لادیگ بیضه متصل می شود.گیرنده های آن به آدنیلات سیکلاز ارتباط دارند.بالا رفتن cAMP درون سلولی میزان کمپلکس آنزیمی میتوکندری را افزایش می دهد که باعث جدا شدن زنجیره ی جانبی کلسترول می شود،کلسترول به پرگنتولون تبدیل می شود و هورمون های جنسی به این ترتیب ساخته می شوند.

تست  اندازه گیری هورمونLH

نمونه خون از طريق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست مي آيد، یا از نمونه ادرار تصادفی استفاده می شود. ادرار24 ساعته ممکن است درخواست شود اگر پزشک بخواهد سطح LH تولید شده در طی یک دوره 24 ساعته را اندازه گیری نمايد. LH به طور متناوب در طول روز آزاد مي شود، بنابراين نمونه تصادفی ممکن است مقدار واقعی را نشان ندهد. ادرار 24 ساعته می تواند این تغييرات را رفع كند.

اين تست برای ارزیابی عملکرد هیپوفیز بيمار، شامل مسائل باروری، نارسایی غدد جنسی، مسائل دوران بلوغ یا تومورهای هیپوفیز؛ هنگامی که فرد دچار مشکل حامله شدن یا دوره قاعدگی نامنظم یا سنگین است؛ وقتی که پزشک فکر می کند که بيمار دارای علائم اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس است یا علائم بیماری تخمدان یا بیضه دارد؛ یا هنگامی که پزشك مشکوک شود که کودک بلوغ جنسی تأخيري يا زودهنگام دارد؛ در مردان و زنان، به عنوان بخشی از اقدامات لازم براي ناباروری و اختلالات هیپوفیز یا غدد جنسی، درخواست مي شود.

هورمون FSH

در مرد : اثر بر لوله های اسپرم ساز و تحریک ساخته شدن اسپرم

در زن : اثر بر فولیکول و تحریک ترشح استروژن از آن

FSH در زنان رشد و بلوغ تخمک ها در تخمدان در فاز فولیکولی سیکل قاعدگی را تحریک می کند. FSH در مردان بیضه ها را برای تولید اسپرم بالغ تحریک می کند و همچنین تولید پروتئین های متصل به آندروژن را پیش می برد. سطوح FSH در مردان پس از بلوغ نسبتا ثابت است.

در نوزادان و کودکان، سطح FSH در مدت کوتاهی پس از تولد افزایش می یابد، سپس تا سطوح بسیار پایین افت می کند (تا ۶ ماه در پسران و ۱-۲ سال در دختران). در حدود ۶-۸ سال، سطوح FSH دوباره قبل از شروع بلوغ و توسعه ویژگی های ثانویه جنسی افزایش می یابد

تست  اندازه گیری این هورمون:

تست این هورمون همانند تست هورمون LHو به همان منظور انجام میگیرد.

هورمون TSH

این هورمون موجب افزایش ترشح هورمونهای تیروئیدی می‌شود و به دنبال کاهش سطح خونی هورمونهای تیروئید میزان ترشح آن افزایش می‌یابد. اندازه گیری سطح خونی این هورمون در بررسی کم‌کاری یا پرکاری تیروئید بسیارمفید است و تست انتخابی در غربالگری هیپوتیروئیدی نوزادان است.

هورمون TSH در کنترل عملکرد تیروئید نقش محوری داشته و مفیدترین نشانگر فیزیولوژیک فعالیت هورمون تیروئید است. عامل اصلی تعیین نقطه تنظیم در محور تیروئید هورمون TSH است. ترشح این هورمون به وسیله هورمون هیپوتالاموسی TRH تنظیم می‌شود. TRH عمده‌ترین محرک سنتز و ترشح TSH است. تقریباً ۱۵ دقیقه پس از تجویز TRH میزان ترشح TSH به حداکثر خود می‌رسد. کاهش سطح هورمون‌های تیروئید سبب افزایش تولید پایه TSH و تشدید اثر تحریکی TRH بر TSH می‌شود. افزایش سطح هورمون‌های تیروئید نیز به سرعت و به صورت مستقیم TSH را مهار کرده و همجنین اثر تحریکی TRH بر TSH را مهار می‌کنند. این نشان می‌دهد که هورمون‌های تیروئید عامل اصلی تنظیم کننده تولید TSH هستند. نظیر سایر هورمون‌های هیپوفیزی، TSH به صورت ضربانی ترشح می‌شود و میزان ترشح آن در ساعات مختلف شبانه‌روز متفاوت است. حداکثر میزان ترشح این هورمون در هنگام شب رخ می‌دهد و چون نوسان هورمون TSH خفیف است یک‌بار اندازه‌گیری آن برای ارزیابی میزان هورمون در گردش خون کافی است.

اندازه گیری این هورمون

هنگامی که سطح TSH را اندازه گیری کردید از طریق جدول زیر می توانید تشخیص دهید تیروئید شما کم کار، پرکار و یا فعال است. برای تشخیص باید سطح تی اس اچ را بدانید.

هورمون hCG

  این هورمون که به اصطلاح هورمون حاملگی نامیده می شود،گلیکوپروتیینی با فعالیت بیولوژیک بسیار مشابه هورمون لوتیینی کننده است و هر دو هورمون از طریق گیرنده غشای پلاسماییLH-hCG عمل می کنند.

hCG تقریبا به طور انحصاری در جفت تولید می شود اما در کلیه جنین نیز ساخته می شود و تعدادی از بافت های جنینی مولکول زیرواحد بتا یا مولکول کامل hCG را تولید می کند.چندین نوع از تومور های بدخیم نیز آن را تولید می کنند و همچنین به مقدار بسیار کم در بافت های مردان و در زنان غیر حامله نیز تولید می شود.با این وجود شناساییhCG در خون یا ادرار تقریبا همیشه نشانه ی حاملگی است.

اندازه گیری میزان hCG در خون یا سرم

مولکول کامل hCG در پلاسمای زنان حامله 9-7روز بعد از اوج ترشحLH در میانه ی سیکل(که قبل ز تخمک گذاری رخ می دهد.)قابل تشخیص است.بنابراین احتمالاhCG در زمان لانه گزینی بلاستوسیت وارد جریان خون مادر می شود،میزان خونی آن به سرعت افزایش می یابد،هردو روز دو برابر می شود و بیشترین مقدار آن درهفته های 10-8حاملگی حاصل می گردد.حداکثر میزانhCG در بین روز های 60 و80 بعد از آخرین قاعدگی دیده می شود و تقریبا 100000میلی یونیت در میلی لیتر است.

تقریبا در هفته های 12-10 حاملگی میزان آن در پلاسمای مادرشروع به کاهش میکند و حدود هفته ی 20 به کمترین حد می رسد.در بقیه ی دوره ی حاملگی مقدار پلاسماییhCG در همین حد پایین حفظ می شود.الگوی ظهور آن در خون جنین مشابه طرحی است که در مادر وجود دارد،اما مقدارش در پلاسمای جنین فقط حدود 3 درصد مقدار آن در پلاسمای مادر است.در اوایل حاملگی غلظت این هورمون در مایع آمنیون مشابه غلظت آن در پلاسمای مادر است.با پیشرفت حاملگی غلظت آن در مایع آمنیون کاهش می یابد به طوریکه در حوالی ترم مقدارش در مایع آمنیون فقط یک پنجم میزان آن درپلاسمای مادر است.

hCG ادراری مادر از انواع فرآورده های حاصل ازتجزیه تشکیل می شود.شکل اصلی این هورمون در ادرار فرآورده ی نهایی تجزیه ی hCG یعنی قطعه ی مرکزی بتا است.غلظت این جزء از همان الگوی  پلاسمای مادر تبعیت می کند و تقریبا در هفته ی 10 به حداکثر می رسد.مطلب مهم این است که آنتی بادی به اصطلاح زیر واحد که در اکثر تست های حاملگی مورد استفاده قرار می گیردهم باhCG سالم(شکل اصلی در پلاسما) و هم با قطعات hCG(شکل اصلی در ادرار) واکنش نشان می دهد.