امیر زینلی
معرفی هورمون به صورت کلی :
تستوسترون از هورمون های مهم موجود در مردان و زنان می باشد . این هورمون دارای اثرات اندوژنیک ( جنسیتی ) و انابولیک ( سارنده و رشد دهنده ) می باشد . تستوسترون از هورمون های استروییدی از گروه اندوژن ها می باشد . این هورمون در پستانداران . خزندگان . پرندگان و ستیر مهره داران وجود دارد . همچنین ساختمان اصلی سازنده و تشکیل دهنده ی این هورمون از کلسترول می باشد .
ساختار شیمیایی :
همانند دیگر هورمون های استروییدی . این هرمون نیز از کلسترول تشکیل شده است . در قدم اول تشکیل تستوسترون یک کلیواژ اکسیداتیو در ساید چین کلستروا توسط سی وای پی 11 ای انجام می شود . در قدم دوم 2 کربن اضافی توسط انزیم سی وای پی 17 ای حذف می شوند . علاوه بر این گروه 3 هیدروکسیل توسط انزیم 3-بتا-اچ اس دی دچار اکسیداسیون شده و تولید اندوستندیون می کند . در قدم اخر گروه کیتو سی 17 اندوستندیون توسط انزیم هیدروکسی استریود دهیدروژناز کاهش یافته و تولید تستوسترون می کند و ساختار شیمیایی این هورمون را تشکیل می دهد . همچنین فرمول مولکولی این هورمون سی 19 اچ 28 او 2 می بااشد و وزن مولکولی این هورمون 288.42 می باشد .
نقش بیولوژیک در سلول هدف :
تستوسترون مهمترین هورمون مردانه و بسیار موثر در رشد وتکامل اندامهای جنسی و بروز صفات ثانویه جنسی مانند رویش موی صورت، بم شدن صدا، ریزش موی مدل مردانه و خواص آنابولیک مانند رشد عضلات و توده استخوانی می‌باشد. این هورمون باعث جهش رشد در نوجوانان و توقف رشد قدی با بستن صفحات رشد در دو انتهای استخوان‌ها میشود. تستوسترون باعث ساخته شدن بافت‌ها می‌گردد. محل اصلی ساخته شدن ان در مرد ها در بیضه می باشد هر چند ک مقدار کمی هم در غده ی فوق کلیه ترشح می شود . لذا برداشتن بیضه ها موجب کاهش صفات ثانویه جنسی می شود .
اثرات بیوشیمیایی در سلول هدف :
اثرات این هورمون در انسان و سایر پستانداران توسط دو مکانیسم انجام می شود . یک فعال کردن گیرنده های اندوژن و تبدیل ان به استریول و دو فعال کردن گیرنده های استروژن . تستوسترون وارد سیتوپلاسم سلول هدف می شود جایی ک می تواند به گیرنده های اندوژن متصل شود یا به 5-الفا دهیدروکسی تستوسترون تقلیل یابد . پس از اتصال به گیرنده تغییراتی صورت می گیرد ک باعث حرکت ان به سمت هسته ی سلول و جهت گیری ان به سوی نوکلؤتید دی ان ای کرمورومی می شود . ااین نواحی المنت های فیدبک هورمون نامگذاری شده اند . بدین صورت این هورمون اثر خود را اعمال می کند .
ارزش تشخیصی و بیماری های مربوطه :
از جمله بیماری هایی ک با هورمون تستوسترون در ارتباط است می توان به افزایش انزیم های کبدی . افزایش احتمال به وجود امدن سرطان کبد . افزایش احتمال ابتلا به سرطان پروستات . افزایش چربی خون . افزایش بیش از نیاز گلبول های قرمز خون . امکان ابتلا به انسداد تنفسی و کوچک شدن غیر عادی بیضه ها اشاره کرد .
مقادیر طبیعی در سرم یا ادرار :
- Adult males (morning): 270-1070 ng/dL (9.36-37.1 nmol/L) [4]
- Adult females (morning): 6-86 ng/dL (0.21-2.98 nmol/L) [4]
روش های اندازه گیری :
دو روش برای تست و اندازه گیری این هورمون توسط پزشکان اعمال می گردد ک یکی ازمایش خون و دیگری سالویا تست می باشد . در ازمایش خون پزشک بر اساس روند معمول عمل کرده و ممکن است دو بار از فرد ازمایش بگیرد . اما سالویا تست اسان تر و بهتر بوده و به راحتی انجام می شود.
منابع:
lehninger principal of biochemistry
بیوشیمی استرایر
میلاد بیگی
خلاصه
تستوسترون مهمترین هورمون مردانه و بسیار مؤثر در رشد و تکامل اندام های جنسی و بروز صفات جنسی ثانویه جنسی مانند رویش موی صورت,بم شدن صدا,ریزش موی مدل مردانه و خواص آنابولیک مانند رشد عضلات و توده استخوانی می باشد.این هورمون از دسته ی هورمون های استروئیدی است که محل اصلی ساخت و ترشح آن در بدن مرد ها بیضه است.هر چند که مقدار کمی در غده فوق کلیوی هم تولید می شود.به طور کلی این هورمون مسئول ایجاد صفات متمایز بدن مردانه است.در زنان این هورمون در تخمدان و غده فوق کلیوی سنتز می شود.برداشتن بیضه ها موجب کاهش صفات ثانویه جنسی می شود.
تستوسترون استروئيدی 19 کربنی است که در بیضه تولید میشود.البته مقادیر اندکی هم در بد زنان تولید می شود (در تخمدان و غدد فوق کلیوی).این هورمون از دسته آندروژن ها می باشد.
ساختار شیمیایی
ساختار اصلی سازنده تستوسترون کلسترول است.فرمول شیمیایی آن به صورت C12H28O2 است.
اثر بیوشیمیایی و بیولوژیک در بدن
همانطور که گفته شد این هورمون استروئیدی است بنابراین از غشای سلول هدف گذشته به گیرنده های پروتئینی در داخل سلول هدف متصل می شود و تغییرات لازم را ایجاد می کند.حدود 97 درصد از تستوسترون بعد از ترشح از بیضه ها یا به سستی به آلبومین پلاسما متصل می شود یا به طور محکمتر به نوعی بتا گلوبین موسوم به گلوبولین متصل شونده به هورمون جنسی اتصال می یابد و به این صورتحدود 30 دقیقه تا چند ساعت در خون گردش می کند.بخش زیادی از تستوسترونی که در بافت ها مستقر می شود در سلول ها به دی هیدرو تستوسترون تبدیل می شودبه ویژه در اعضای خاص هدف مانند غده پروستات بالغین و دستگاه تناسلی خارجی جنین پسر.تستوسترون باعث توزیع موهای بدن,کاهش رشد موی بالای سر,بزرگی حنجره و بم شدن صدا ,افزایش ضخامت پوست کل بدن,افزایش متابولیسم پایه و افزایش RBCها می شود.
عوارض مربوط به افزایش و کاهش تستوسترون در بدن
بیماری های شایع افزایش تستوسترون در زنان شامل:آکرومگالی ,اختلالات نئوپلاسم غده آدرنال,سندروم کوشینگ و غیره می باشد که از علائم این بیماری ها می توان به ریزش مو,طاسی سر و آکنه اشاره کرد. در مردان کاهش تستوسترون سبب بیماری هیپوگنادیسم می شود که بیمار بر اثر مشکلات بیضه و غده تیروئید نمی تواند به مقدار طبیعی تستوسترون را در بدن خود تولید کند و از علائم آن می توان ریزش مو,گرگرفتگی و بی خوابی را نام برد.
روشهای اندازه گیری
مهمترین روش اندازه گیری این هورمون تست الایزا ( ELISA ) می باشد.
مقدار تستوسترون در سرم
مقدار این هورمون در مردان و زنان متفاوت است.در جنس مذکر مقدار تستوسترون در کودکان 2/0-1/0 نانوگرم بر میلی لیتر و در بزرگسالان 10-3 نانوگرم بر میلی لیتر است.اما در جنس مؤنث در کودکان 2/0-1/0 نانوگرم بر میلی لیتر,در بزرگسالان 8/0-2/0 نانوگرم بر میلی لیتر و در هنگام یائسگی 035/0-08/0 نانوگرم بر میلی لیتر می باشد.
منابع
- بیوشیمی مصور هارپر 2009;ترجمه : دکتر رامین رفیعی و دکتر خسرو سبحانیان
- دایره المعارف بدن انسان;دکتر امیر حسین اسماعیلی
- wikipedia.com
- daneshname.roshd.ir
