مریم مصطفوی، رشته علوم آزمایشگاهی
تاریخچه
در سال 1956 در دو گزارش بیان شد که قلب می تواند به عنوان یک عضواندوکرین باشد .همچنین ساختارهایی شبیه گرانول های ترشحی در میکروگراف های الکترونی سلولهای دهلیزی خوکچه هندی مشاهده شد.
در سال 1984پپتیدی که پپتید ناتریورتیک دهلیزی ( (Atrial natriuretic peptide=ANPنامیده شد از قلب انسان جدا سازی شد.مدت کوتاهی بعد از آن پپتید مشابهی که پپتید ناتریورتیک مغزی (Brain natriuretic peptide=BNP) نام گرفت از مغز خوک جداسازی شد.بعدها متوجه شدند که در انسان BNP اساساً در بطن قلب تولید می شود به همین خاطراین هورمون در حال حاظر به عنوان پپتید ناتریورتیک نوع B شناخته می شود.
معرفی کلی BNP
اتریوپپتین ها (Atriopeptins) یک خانواده ی پپتیدی هستند که در بافت دهلیزی قلب تولید می شوند و باعث ناتریورز Natriuresis))(دفع سدیم در ادرار)، دیورز((Diuresis،اتساع عروق و مهار ترشح آلدوسترون میگردند.
ساختار شیمیایی
ساختار اعضای خانواده ی پپتیدهای ناتریورتیک دارای هومولوژی زیادی می باشد؛ مهم ترین قسمت این پپتیدها یک ساختار حلقوی 17اسید آمینه ای است که توسط یک پل دی سولفیدی بسته شده است.
BNP در گردش از یک پروهورمون 108اسید آمینه ای Pro-BNP مشتق می شود که در میوسیت های قلبی توسط اندوپروتئاز فورین به یک بخش 32 اسید آمینه ای انتهای کربوکسیل که قسمت فعال BNP میباشد و یک قسمت غیر فعال انتهای آمینی شکسته می شود که ترشح هر دو قسمت توسط کشش دیواره ی بطن و اضافه بار حجمی تحریک می شود.
نقش بیوشیمیایی در سلولهای طبیعی
BNP و سایر پپتیدهای ناتریورتیک اثرات خود را به وسیله ی دو نوع رسپتورهمراه با پروتئین G اعمال می کنند؛این پپتیدها به غشای گوانیلیل سیکلاز متصل شده و آن را فعال می کنند که این اثرات باعث رهاسازی پیامبر ثانویه گوانوزین مونوفسفات حلقوی((C-GMP می شود که گاه این افزایش تا 50 برابر می رسد.
این پیامبر ثانویه ،سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون را به صورت کاهشی تنظیم کرده، فعالیت عصب سمپاتیک در قلب و کلیه را کاهش می دهد؛ همچنین جریان خون کلیوی را افزایش و دفع سدیم رابا اثر مستقیم روی مجرای جمع کننده افزایش می دهد.
ارزش تشخیصی و بیماری های مربوطه
سطح پلاسمایی BNP در اکثر افراد سالم ،کمتر از pg/ml 100 می باشد،مقادیر مرجع به سن و جنس بستگی دارد.
بهترین کاربرد اندازه گیری BNP،شناسایی بیماران با وضعیت حاد با کوتاهی تنفسی مراجعه کننده بخش اورژانس می باشد.
گاهی افراق HF(Heart failure)از بیماری های ریوی مانند آمفیزم مشکل است و تا به حال برای افتراق این بیماری هیچ تست آزمایشگاهی اختصاصی کشف نشده است.
در مطالعه ی چند ملیتی تنفس غیر عادی بیماران مبتلا به دیس پنیا که به مرکز اورژانس معرفی می شوند،اندازه گیری BNP به روش Point-of-Care انجام می گردد. در نقطه تصمیم گیری pg/ml 100 تست BNP مشخصات زیر را برای تشخیص نارسایی قلبی دارد:
حساسیت 90درصد ،ویژگی 76 درصد، مقدار پیشگویی کننده مثبت(PPV) 79درصد، مقدار پیشگویی کننده منفی (NPV) 89درصد.
بین بیماران با سا بقه ی اختلال کارکرد بطنی و در بیمارانی که به نظر می رسید علائم موجود در اثر HF باشد مقدار BNPبالاتر بود. این مقدار در بیماران مبتلا به نارسایی شدیدتر نیز بالاتر بود.(شکل 1-1)
زمانی که درمان موثر برای بیماران HF انجام می شود سطح BNP کاهش می یابد، بنابراین ممکن است ازاین تست برای ارزیابی روند درمان استفاده شود.
اصلی ترین محدودیت BNP این است که در محدوده ی وسیعی در بیماران مبتلا به HFو بیماران بدون HFدیده می شود و تمامی عوامل تعین کننده سطوح BNP در گردش خون کاملاً ثابت نشده است.BNP در موارد عدم تعادل مایعات به ویژه نارسایی کلیوی ،که معمولاً همراه با HF وجود دارد، افزایش می یابد. در افرد بدون HF، مقادیر بالا در افراد باجنسیت زن ، سن بالاتر،وBMI پایین تر، همراه بوده است .همچنین در بیماران مبتلا به HFعلامت دار، خصوصاً هنگامی که به صورت مزمن و پایا وجود دارد ممکن است مقادیر طبیعی داشته باشد.
روش های اندازه گیری
روش اندازه گیری BNP روش ایمنواسی با کمک وسیله مناسبی دارای دقت معین است که به تازگی این روش به صورت وسیع توسط دستگاه های ایمنواسی اتوماتیک امکان پذیر است.
به علت نیمه عمر کوتاه BNP،اندازه گیری چند ساعت بعداز مصرف آن بیان کننده ترشح داخلی آن می باشد اما مزیت اندازه گیری به همراه سابقه مصرف دارویی آن در حال حاضر مشخص نیست.
منابع مورد استفاده:
Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods\22nd Edition\2011
Harper’s illustrated Biochemistry\29th Edition\2012
