محقق : عاطفه عابدی مقدم-پرستاری
ساختمان: (پانتوتنيک اسيد )
اين ويتامين يکي ديگر از ويتامين هاي گروه B است. يک ويتامين محلول در آب، آنتي اکسيدان و به سه شکل پانتنول، کلسيم پانتوتنات در مي آيد.
ويتامين B5 مشتق دي متيل اسيد بوتريک مي باشد که بهB – آدانين متصل است.اين ويتامين با اتصال به گروه فسفات و تشکيل4 – فسفر پانتئين و به شکل فعال اوليه خود تبديل مي شود.
علاوه براين 4- فسفر پانتينيل با اتصال به پروتئين ناقل گروه آسيل در واکنش مربوط به انتقال گروه آسيل شرکت مي کند.
نقش بيوشيميايي
اين ويتامين از طريق انتقال فعال با واسطه ناقلين ويژه پروتئيني وارد سلولهاي بافت هاي پري فرال مي شود و در آنجا به فرم CoA تبديل مي شود که غالب ترين شکل اين ويتامين در بافت هاي مختلف به خصوص کبد، آدرنال، کليه، مغز، قلب و بيضه هاست.
اين ويتامين به صورت استيلCoA وارد چرخه ي کربن شده و توليد انرژي مي کند. و يا اين که در سنتز اسيدهاي چرب و يا کلسترول، استيلاسيون اکل ها، آمين ها، امينواسيدها شرکت مي کند. اين ويتامين بافعال کردن اسيدهاي چرب آنها را براي اتصال به تري گليسريد آماده مي کند. اين ويتامين يک دهنده گروه آسيل به پروتئين ها نيز مي باشد پروتئين ناقل گروه آسيل نيز در سنتز اسيدهاي چرب دخيل است
براي رشد، توليد مثل، خيلي از فرآيندهاي ضروري بدن،جلوگيري از افسردگي،به توليد ويتامين D کمک مي کند. باعث بهبودي سريع تر زخم ها مي شود. جزء حياتي براي ساخت گلبول هاي قرمزاست.شرکت در واکنش هاي بيولوژيکي مانند توليد انرژي، تجزيه اسيدهاي چرب و اسيدهاي آمينه، ساخت اسيدهاي چرب و چربي ها، کلسترول، هورمون هاي جنسي در غدد فوق کليه. مکمل اين ويتامين براي درمان علائم بيماري آلرژي و طيف وسيعي از بيماري هاي پوستي استفاده مي شود. شرکت در ساخت انتقال دهنده هاي عصبي و حفظ عملکرد صحيح اعصاب، خوردن مکمل اين ويتامين (مکمل پنتئين، موجب کاهش چربي خوني، در فردي با کلسترول خون بالا و باعث کاهش کلسترول بد و افزايش کلسترول خوب مي شود. کنترل استرس ناشي از سردردهاي ميگرني، فشارهاي رواني، سندرم خستگي مزمن
عوارض کمبود B5:
کمبود اين ويتامين اختلال در سنتز ليپيدها و توليد انرژي را درپي خواهد داشت. عوارض کمبود به طور کمي به صورت عوارض پوستي و کبدي و همچنين بروز اختلال در عملکرد منوآدرنال و سيستم عصبي پديدار مي شود. در افرادي که دچار کمبود اين ويتامين به صورت پاراستزي يا اختلالات حسي به صورت سوزن سوزن شدن انگشتان پا و کف پا ديده مي شود و از ديگر علائم کمبودي مي توان به افت فشار وضعيتي يا افت فشارخون به هنگام برخاستن و يا بي حرکتي ايستادن در يک وضعيت ثابت اشاره کرد.
عوارض مقادير زياد B5:
مسموميت خاصي در نتيجه مصرف بالاي اين ويتامين گزارش نشده است. تنها در صورت مصرف خيلي زياد اين ويتامين اختلالات خفيف روده اي و اسهال ديده مي شود.
مقايسه طبيعي در سرم (يا پلاسما):
در سرم اسيد پانتوتنيک آزاد وجود دارد و کوآنزيم A ديده نمي شود در آزاد نيست و وجود دارد. مقدار آن در خون نسبت به سن و جنس تفاوت مي کند و در زنان با افزايش سن کاهش مي يابد. ميزان ويتامين در دوره ي بارداري و شيردهي و مصرف قرص هاي ضدآبستني تغيير مي کند به طور تقريب حدود اين ويتامين در خون 700 تا 1200 ميکروگرم در ليتر است و ميزان دفع آن در ادرار 24 ساعته از 7/1 تا 8/3 ميلي گرم نسبت به سن و جنس تفاوت مي کند.
روش اندازه گيري:
در روش ميکروبيولوژي ميکروارگانيسم معمول در آزمايش لاکتو باسيلوس پلانتارم مي باشد در اندازه گيري اين ويتامين همچنين از لاکتوباسيلوس گازئي و ساکارومي سس کارلز برژنز و تتراهي پناپيري فرميس استفاده مي شود. چربي ها در روش پلانتاروم اختلال ايجاد نمي کند.
فقدان مطلق پانتوتنات در انسان گزارش نشده است. بنابراين در بررسي وضع اين ويتامين نتايج به صورت فقدان نسبي- کمبود طبيعي گزارش مي شود.
در روش هاي شيميايي لازم است اسيد پانتوتنيک را از کوآنزيم خارج ساخت (هيدروليزآنزيمي) و سپس اندازه گيري نمود. نمونه ادرار نيازي به هيدروليز ندارد (زيرا مقدار کمي ويتامين در باند مي باشد) در روش شيميايي پانتوتنيک اسيد را به صورت کتون تبديل ساخته يا بتاآلانين و يا بتا آلانول با روش گاز کروماتوگرافي اندازه گيري مي شود. کروماتوگرافي تعويض آنيون در اندازه گيري پانته تنول و پانتوتنات به کار گرفته شد.
روش راديوايمونواسيRIA نسبتاً ساده و دقيق است و مشابه روش هاي ميکروبيولوژيکي است. براي اندازه گيري B5در محصولات غذايي با توجه به استانداردهاي انستيتو ملي آمريکا (NIST) با روش يونيزاسيون (الکترواسپري وLC-MS)مثبت و قابل انجام است.
و همچنين در روش کروماتوگرافي گاز- مايع هم مي توان استفاده کرد که معمولاً در فراورده هاي دارويي استفاده مي شود.
نياز روزانه:
B5به طور متوسط در افراد بزرگسال رزوانه در حدود mg 5 لازم است که اين ميزان در دوران بارداري و شيردهي افزايش يافته و به 7-6 در روز مي رسد.
منابع غذايي:
اين ويتامين در تمام منابع غذايي حيواني و گياهي يافت مي شود از مهم ترين منابع اين ويتامين مي توان به گوشتها و قارچ، آووکادو، کلم بروکلي، زرده تخم مرغ، مخمر، شير کم چرب و سيب زميني اشاره کرد. اين ويتامين در برابر روش هاي مختلف پخت مقاوم مي باشد ولي در هنگام باز کردن يخ گوشت منجمد مقداري از آن از بين مي رود. از آنجايي که اين ويتامين در لايه خارجي غلاف قرار دارد بيش از نيمي از آن درطي آسياب کردن از دست مي رود.
