دزآزما

تصاویر تومورهای رتینوبلاستوما در چشم، قبل و پس از شیمی درمانی

معصومه حقیقی علوم آزمایشگاهی نا پیوسته

خلاصه تحقیق

چشم , یکی از اعضا مهم وا صلی بدن انسان است که از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که شامل :

1)      اربیت ← حفره کاسه چشم است

2)      کره چشم

3)      ملتحمه چشم  : الف ) ملتحمه پلکی   ب) ملتحمه بولبار. غدد اشکی هم در این قسمت هستند.

4)      کپسول تنون : یک غشا فیبروز است که کره چشم را از لیمبوس تا عصب اپتیک می پو شاند .

5)      صلبیه : قسمت سفید و متراکم چشم است .

6)      قرنیه : یک بافت شفاف در قسمت قدامی صلبیه است .

7)      یووه آ : از عنبیه تا مشیمیه تشکیل شده است . لایه عروق میانی چشم است .

8)      عدسی : یک ساختمان محدب , بدون عروق و کاملا شفاف که در پشت عنبیه قرار دارد .

9)      شبکیه : یک صفحه نازک , نیمه شفاف و چند لایه  از بافت عصبی است که سطوح داخلی 3 / 2 خلفی دیواره کره چشم را می پوشاند .

لایه های تشکیل دهنده شبکیه از خارج به داخل:

1. اپیتلیوم پیگمانته رتین   
2. لایه گیرنده های نوری (شامل سلولهای استوانه ای و مخروطی )
3. غشا محدود کننده خارجی
4. لایه هسته دار خارجی (حاوی هسته های سلولهای گیرنده نوری )
5. لایه شبکیه خارجی (حاوی اتصالات سلولهای دو قطبی و افقی با گیرنده های نوری )
6. لایه هسته دار داخلی (حاوی هسته های سلولهای دو قطبی )
7. لایه  شبکیه داخلی ( حاوی اتصالات سلولهای گانگلیونی با سلولهای دو قطبی )
8. لایه سلولهای گانگلیونی
9. لایه رشته های عصبی ( حاوی آ کسون های سلولهای گانگلیونی که بسوی عصب بینایی می روند.)
10. غشا محدود کننده داخلی 
11. زجاجیه
12. عضلات چشمی 

 سرطان چیست ؟

سرطان بیماریی است که افراد را بدون توجه به نژاد , جنس , وضعیت اقتصادی – اجتماعی و  فرهنگی  مبتلا می کند . با این حال برخی از سرطان ها در سنین , نژاد و گروه های جنسی خاصی بیشتر شیوع دارد . سرطان نتیجه پیدا شدن میتوز در یک سلول سوماتیک است که باعث تکثیر بی رویه سلوله می شود . عواملی که بعنوان سرطانزا شناخته شده اند در واقع عوامل جهش زا هستند . مجموعه ای از جهش های خاص همسو باید در یک سلول اتفاق بیافتد تا آن سلول دچار سرطان شود .

مجموعه ای از جهش های متفاوتی که تا کنون در مورد تومورهای مختلف , شناسایی شده اند .

یکی از اعضای اصلی بدن، چشم است و سرطان یکی از درگیریهای اساسی این عضو است . رتینو بلاستوما یک نئوپلاسم نادر جنینی با منشا شبکیه است . از بخشهای رده زاینده و سوماتیک در هر دو آلل RB1 ایجاد می شود. پروتئین رتینو بلاستوما یک پروتئین مهارکننده تومور است  که مربوط به کروموزوم  13 می باشد . شایعترین زمان ابتلا در کودکی است که در واقع اعصاب بنیادی درگیر می شود . بیماری به دو صورت ایجاد می شود :

1)      یک طرفه ← در یک چشم

2)      دو طرفه ← در دو چشم

بطور طبیعی افراد دو کپی از ژن رتینو بلاستوما روی کروموزوم 13 دارند . 50% بیماران با نقص در کپی اول متولد می شوند که معمولا از والدین به ارث رسیده است . فقدان یا غیر فعال بودن دو آ لل نشان دهنده شکل ژرمینال است .  93% موارد ابتلا غیر ارثی و 7% بصورت ارثی است .

علائم بیماری : 1) شفافیت مردمک   2)انحراف چشم   3) ریزش اشک   4) خونریزیهای داخل چشم 

تشخیص : معاینه بالینی – سونوگرافی چشم – سیتی اسکن چشم و مغز – MRI

از نظر اسیب شناسی : سلولهای بدخیم نور و اپتلیال که از سلولهای شبکیه منشا گرفته اند . سلولهای بزرگ + هسته آبی + نکروز مرکزی

درمان : 1 ) شیمیو تراپی و شیمی در مانی    2 ) پرتو درمانی یا رادیو تراپی   3 ) لیزر  4 ) سرما  

پیشگیری : وجود ندارد .

 معرفی تومورمارکر و بیماری

رتینو بلاستوما یک نئو پلاسم نادر بافت شبکیه است که از جهش های رده زاینده و سوماتیک یا هر دو منشا می گیرد . در هر دو , آ لل ژن RB1 ایجاد می شود. پروتئین RB1 یک مهارکننده تومور است که نقش مهمی در تنظیم پیشرفت سلول در حال تقسیم در طول چرخه سلولی و خروج سلولهای کامل از چرخه سلولی را دارد . جهش های RB1 مرتبط با رتینو بلاستوما در طول منطقه کد کننده پروموتور ژن رخ می دهدکه سبب از دست رفتن عملکرد RB می شود . جهش های RB1 شامل ناهنجاری های سیتوژنیک کروموزوم 13 , جایگزینی های تک – بازی , درج شدگی های و حذف     کوچک  می باشد. رتینو بلاستوما معمولا بصورت یک بیماری اتوزومال غالب با نفوذ کامل رخ می دهد . در حدود 40% بیماران با یک نقص در یک آ لل متولد می شوند  که  از یکی از والدین به ارث رسیده است . نقص دومین آ لل با یک موتاسیون جداگانه در چشم ایجاد می شود . میانگین سنی رتینو بلاستوما 2 سالگی است . بعد از بروز در یک چشم امکان در گیر شدن چشم دیگر تا بزرگسالی وجود دارد . وقتی فقدان یا غیر فعال بودن هر دو آ لل نرمال مشخص  می شود که بیماری به شکل ژرمینال ایجاد می شود که فرم غیر ارثی آن است ,یعنی در فرم ارثی یک آ لل غیر فعال است . در حدود 93% موارد غیر ارثی و در حدود 7% ارثی است . تومورایجاد شده ممکن است بزرگ یا کوچک باشد یا همراه به خورندگی شدید شبکیه باشد . این بیماری به دو قسمت تقسیم می شود 

• یک طرفه ← که در یک چشم بروز می کند (70% )
• دو طرفه ← که در دو چشم بروز می کند (30% )

اگر رتینو بلاستوما درمان نگرد کشنده می شود . با درمان مناسب حدود 85% از بیماران بعد از تشخیص عاری از بیماری می شوند . در بیماران امکان جهش و بروز نوع ثانویه هم وجود دارد . شایعترین نئوپلاسم های ثانویه استئوسارکوما , سارکومای بافت نرم و ملانوما است . اگر والدی رتینو بلاستومای دو طرفه داشته باشد خطر داشتن فرزند مبتلا 45% است و اگر والد ابتلای یک طرفه داشته باشد خطر ابتلای فرزند 15 – 7 % است . در 90% موارد کودکان مبتلا اولین افراد مبتلای خانواده هستند .

علائم بیماری :

• شفافیت مردمک  , شایعترین علامت چشمی سفیدی رنگ چشم از ورای مردمک می باشد که به آن لوکوریا می گویند .
• انحراف چشم
• ریزش اشک
• خونریزی های داخلی چشمی

 تشخیص بیماری :

مهمترین روش تشخیص , معاینه بالینی و گرفتن شرح حال و استفاده از اوپتال موسکوپ می باشد . در مراحل بعدی سونوگرافی و سیتی اسکن چشم و مغز و در نهایت MRI بسیار مفید است .

باید با توجه به شجره نا مه فرد بررسی های لازم از خون , مایع نخاع و مغز استخوان صورت گیرد . از نظر شکل , سلولهای مبتلا بزرگ ودارای هسته آبی هستند که وسط آن نکروز دارد . رسوب کلیسم نیز وجود دارد که عصب بینایی را در گیر می کند.

درمان :

1. شیمیو تراپی و شیمی درمانی ( یکی از راههای درمان سرطان است  که در آن از داروهای مختلف برای مراقبت – درمان و یا کنترل سرطان استفاده می شود . داروهای شیمی درمانی داروهای سیت تو کسیک می باشند . سیتو به معنای سلول و توکسیک به معنی سمی و مسموم کننده می باشد که برای از بین بردن سلولهای بد خیم استفاده می شود . در حال حاضر بیش از 50 نوع داروی مختلف شیمی درمانی در دسترس می باشد . گاهی شیمی درمانی برای توقف رشد تومور بکار می رود و گاهی هم برای جمع و کوچک نمودن آن قبل از عمل جراحی استفاده می شود . انواع داروها : خوراکی – تزریقی – پمپ انفوزیون] به آهستگی به داخل رگ می رسد).
2.  پرتو درمانی  (با استفاده از دستگاه های مولد اشعه X و دستگاه های مولد ذرات شتابدار صورت می گیردکه در این روش میزان زیادی اشعه  را به ضایعات سرطانی می رسانند  که میزان اشعه هم به حجم هدف مورد نظر بستگی دارد .)
3. لیزر درمانی  ( ابتدا ماده ای بنام فتو سنسیتا یزر به بیمار تزریق می شود . این ماده 48 – 24 ساعت بعد از تزریق به صورت انتخابی در بافت سرطان تجمع می یابد . این ماده فقط نسبت به یک طول موج از اشعه لیزر حساسیت نشان می دهد . پش از تزریق ماده و تجمع آن در بافت سرطانی , اشعه لیزر با طول موج انتخابی , از طریق فیبر نوری به محل مورد نظر هدایت می شود که اثر چشمگیری در درمان بافت سرطانی دارد . )
4. سرما