تهیه کننده: عباس جعفری، کارشناسی ناپیوسته علوم آزمایشگاهی
مقدمه:
اتو آنتی بادیهایی که با اجزای هستهای واکنش میدهند آنتی بادیهای ضد هستهای نامیده میشوند.
آنتی بادی ضد هسته (ANA) یافته آزمایشگاهی مشخصه لوپوس است. همچنین ANA ممکن است در بیماران با انواع دیگری از بیماریهای اتوایمیون و افراد نرمال جامعه یافت شود. این تست از نظر کلینیکی نیز قابل اعتماد است زیرا وجود اتو آنتی بادیهای ویژه ممکن است با پیش آگاهی و درگیری ارگان خاصی مرتبط باشد. بعضی از تظاهرات بالینی به طور مشخص در بیمارانی که انواع خاصی از اتو آنتی بادی را نشان میدهند تظاهر مینماید مانند حضور بیماری کلیوی در بیماران با آنتی بادی ضد DNA .
DNA برای تشخیص SLE تقریباً حساس است. در حدود 95 درصد بیماران مبتلا به این بیماری دارای نتایج مثبت هستند. ولی بیماری از بیماریهای روماتیسمی دیگر با ANA مرتبط باشند. (جدول 1)
| بیماریهای خودایمنی | آنتی بادیهای مثبت |
| SLE (لوپوس اریتماتوس سیستمیک) | ANA,Anti DNA,ss DNA,ds DNA |
| SLE القا شده باردارو (لوپوس القا شده با دارو) | ANA |
| سندرم شوگرن (بیماری اتوایمیون درگیر کننده مفاصل، پوست واحث) | Rf,ANA,ss-A,ss-B |
| اسکلرو درما (تظاهرات پوستی به همراه خشکی و درگیری مخاطات) | dsDNA,Ana,RNA |
| آرتویت روماتوئید( بیماری مفصلی، درگیر کننده مفاصل بزرگ با تغییر شکل آنها) | Rf,ANA,RANA,PAD |
| بیماری مختلط بافت همبند | ANA,RNP,Rf,ssDNA |
| هپاتیت مزمن فعال | ASMA |
| تیروئیدیت | آنتی میکروزمال و آنتی تیروگلربولین |
| سیروز صفراوی اولیه | AMA |
جدول 1 : بیماریهای اتوایمیون و آنتی بادیهای مثبت
روش انجام آزمایش :
تست ANA در ابتدا با کشف سلول LE (یک گلبول سفید که یک هسته را میبلعد) در سال 1984 به عنوان ابتداییترین تست تشخیصی برای لوپوس پایه گذاری شده است. در ابتدا تست ANA روی بخشهایی از بافت جانور جونده انجام میشد. امروزه تست ANA به طور جمانی به صورت ایمنوفلورسانس غیرمستقیم با استفاده از سوبترای HEP2 انجام میشود. تستها برای آنتی ژنهایی که با آنتی بادیهای ضد هستهای ویژه واکنش میدهد (مثل sm و RNP و RO و LA) میتواند به وسیلۀ متدهای مختلف مانند الیزا انجام گیرد. و نتایج به صورت تیتر گزارش میشوند. تیترهای پایین منفی در نظر گرفته میشوند در حالی که تیتر بالا مانند رقت مثبت است و نشان دهندۀ افزایش غفلت آنتی بادی ضد هستهای است.
موارد افزایش سطح ANA
سندرم شوگرن، اسکلرودرما (اسکلروز سیستمیک)، آرتریت روماتوئید، درماتومیوزیت یا پلی میوز، بیماری بافت همبند مختلط و دیگر بیماری های اتوایمیون، افزایش سن، تعدادی از مواد مخدر و برخی از عفونت ها (هپاتیت غیر ویروسی مزمن، سیروز صفرای اولیه) سطح ANA را افزایش میدهند.
نکته : تقریباً در 5 درصد افراد طبیعی آزمایش ANA مثبت است که این درصد با افزایش سن افزایش مییابد به طوری که در سن 70 سالگی به 20 درصد میرسد.
داروهایی که آزمایش ANAرا مثبت کاذب میکنند عبارتند از : استازولامید، آمینوسالیسیلیک اسید استرپتومایسین، سولفونامیدها، تتراسایکلینها، پنی سیلین، هیدرالازین و چند داروی دیگر.
نکته : استرونیدها داروهایی هستند که موجب پاسخ منفی کاذب میشوند.
مقدار نرمال این تست در کیتهای مختلف متفاوت است ولی معمولاً 10url/mL را طبیعی در نظر میگیرند و بیشتر از 10url/mL را مثبت درنظر میگیرند. شایان ذکر است که این تست اختصاصی بیماری نیست و منفی بودن آن دلیل بر رد بیماری نیست.
به طور خلاصه آزمایش ANA در بیماریهای زیر مثبت است :
1- SLE active در 99درصد موارد
2- SLE inactive در 95 درصد موارد
3- در سندرم شوگرن در 75 درصد موارد
4- آرتریت روماتوئید در 50 درصد موارد
5- SC lerodermu در 95 درصد موارد
6- Drug induced SLE در 99 درصد موارد.
7- بیماران tissue mixed connective در 99 درصد موارد
منبع : تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا
