ناهید لسانی – پرستاری
ویتامین ترکیبات آلی هستند که به مقدار کم برای انواع اعمال بیوشیمیایی لازم هستند بدن عموما نمی تواند آنها را بسازد. طوری که لازم است با غذا به بدن برسد. فقدان نسبی ویتامین ها در غذا به وضعیت های مشخص کمبود می انجامد اولین بار برای کشف ویتامین C در سال 1907 روی خوکچه هندی که همانند انسان نسبت به اسید اسکوربیک حساس است مطالعاتی انجام شد و از غده ی فوق کلیه و پرتغال و کلم استخراج شد.
اصلی ترین منبع این ویتامین منابع گیاهی است که ازجمله ی آن اسفناج ، گوجه فرنگی ، بروکلی و….. اشاره کرد. شرایط مختلفی برروی میزان اسید اسکوربیک موجود در غذا تاثیر می گذارد مثلا شرایط رشد میزان رسیدگی محصولات هنگام برداشت می توانند بر محتوای ویتامین C موجود در محصولات اثر گذار باشند.
نگه داشتن در یخچال و منجمد کردن سریع غذاها باعث حفظ ویتامین میگرددو میزان جذب این ویتامین طوری است که در صورت کمتر (30 میلی گرم) در روز تقربیا 90-80 درصد این ویتامین جذب می شود و دریافت بیش از 1 گرم در روز از این ویتامین جذب آن را به طور قابل ملاحظه ای کاهش می دهد.
عملکرد بیوشیمیایی :
از آن جایی که ویتامین C به راحتی می تواند الکترون بدهد و با این فرایند می تواند به صورت قابل برگشت به رادیکال آسکوربیک اکسیده شود قادر است یک سیستم اکسایش کاهش فراهم آورد که بسیاری از واکنش های انتقال الکترون در آن صورت می گیرد را شامل می شود. از جمله آن می توان به واکنش هایی که در سنتز کلاژن دخیلند و نیز سنتز نوراپی نفرین و غیر اشباع سازی اسید های چرب اشاره کرد.
آسکوربیک اسید با تبدیل آهن فریک به آهن فرو باعث تسهیل جذب اهن از روده می شود و باعث انتقال آهن از ترانسفرین پلاسما به فریتین کبد می شود.
غلظت این ویتامین در شرایط استرس زا که فعالیت هورمون سازی از بخش قشری آدرنال بالا می رود کاهش می یابدودر طی دوره هایی از فشار روحی جسمی و فیزیولوژیکی دفع کلیوی ویتامین نیز افزایش می یابد.
اهمیت فیزیولوژیکی به جهت تاثیر بر روی عملکرد ایمنی کوسیت ها تولید اینترفرون واکنش های التهابی و یا انسجام و اتسحکام غشای موکوسی باعث مقاوم سازی بدن در برابر عفونت ها می شود.
مفید بودن مقادیر بالای ویتامین C در درمان سرما خوردگی گزارش شده است.
منابع غذایی:
|
غذا |
مقدار غذا |
MG مقدار این ویتامین |
|
کیوی |
1فنجان |
74MG |
|
پرتغال |
1 فنجان |
75MG |
|
گوجه فرنگی |
1 فنجان |
20MG |
نیازمندی ویتامین C در انسان:
میزان مورد نیاز برای جلوگیری از ابتلا به اسکروی کمتر از 10 میلی گرم درروز است . اما این میزان دریافت نمی تواند مقدار قابل قبولی را فراهم کند. مقدار VIB مورد نیاز برای حفظ سطوح ذخیره ای 60 میلی گرم در روز می باشد. در کل 1500-900 میلی گرم ویتامین C در بدن ذخیره می شود.
کمبود ویتامین C:
در انسان و دیگر حیواناتی که قادر نیستند این ویتامین را از گلوکز سنتز نمایند باعث بروز اسکروی می شود.
ساختمان شیمیایی :
شبیه گلوکز است لذا محلول در آب است . گیاهان و بسیاری از حیوانات از گلوکز برای ساخت ویتامین C استفاده می کنند.
اعمال ویتامین C:
در مقایسه با سایر ویتامین های محلول در آب مستقما در واکنش های رها سازی انرژی از مواد مغزی زیاد عمل نمی کند و فعالیت کوانزیمی ندارد. سلول ها را کنار هم نگه می دارد زخم ها را التیام می بخشدو….
فرآیند متابولیکی :
بیشتر جذب ویتامین C به صورت فعال انجام میشود اما مقداری نیز توسط انتشار ساده جذب می شود چون محلول در آب است مستقما و ار گردش خون می شود و به خاطر اعمال متعددش در سلول ها وجود دارد .
مشخصات فیزیکی :
دارای کریستال های سفید رنگی است که به صورت جامد و خشک در مقابل نور هوا پایدار است قدرت حلالیت آن در آب زیاد است و در این حالت به راحتی در آب اکسیده می شود به خصوص در محلول های قلیایی در مجاور گرما ، نور فلزاتی چون مس ، در محلول های اسیدی و نسبتا سرما پایدار می باشد.
منابع و مآخذ:
کتاب اصول تغذیه زیر نظر دکتر ضیاالدین مظهری انتشارات میر چاپ اول 1383
مبانی علم تغذیه نویسنده : هلن گوتری مترجم : شهین نیک اعتقاد مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد چاپ اول پاییز 1372
اصول علم تغذیه نویسنده : آزاده امین پور چاپ هفتم 1374
بیو شیمی هارپر نویسنده : دکتر ملک نیا انتشارات ندای دانش چاپ اول پاییز 78.
