

ویتامینA یا رتینول از اولین ویتامین های شناخته شده محلول در چربی می باشد که برای اولین بار ازشبکه
چشم تخلیص شده است که در سال 1912 توسط جمعی از دانشمندان ( اسبورن،مندل، دیویس، مککولوم) که مشغول به مطالعه بر روی رژیم غذایی حیونات بودند کشف شد. ویتامین A در طبیعت به سه فرم فعال رتینول( عامل الکلی) ، رتینال ( عامل آلدهیدی) و رتینوئیک اسید ( عامل اسیدی) وجود دارد که هر کدام نقش بیوشیمیایی متفاوتی را دارند از جمله آن که رتینول همانند شبه هورمونی عمل میکند که پس از چسبیدن به سلول گیرنده به درون سلول هدف می رود وکمپلکس حاصل به DNA متصل شده وسبب بروز ژن ویا سبب جلوگیری از بروز برخی ژن ها می شود. رتینال در رنگیزه بینایی نقش دارد که سبب بینایی شده و رتینوئیک اسید در سنتز گلیکو پروتئین شرکت می کند. از مهمترین اهمیت بیولوژیکی این ویتامین میتوان به نقش در استخوان سازی در سنین رشد، عملکرد صحیح بینایی ،حضور در ساختمان دندان ، لثه، موها، ساخت کلاژن پوست ، تقویت سیستم ایمنی ، تنظیم فشار خون، کاهش سرطان سینه در زنان را نام برد که برای دستیابی به موارد بالا میتوان از منابعی که سرشار از این ویتامین هستند استفاده نمود از جمله جگر، شیر، تخم مرغ، لبنیات ، هویج و به طور کلی میوه ها و سبزیجات تازه( نارنجی زرد رنگ) که اگر شخصی بنا به دلایلی از این منابع محروم باشد و یا در هضم چربی ها مشکل داشته باشد به کمبود ویتامین A دچار می شود که از مهم ترین عوامل آن گزروفتالمی ، ریزش شدید موها ، عدم رشد بدن، کاهش مقاومت بدن، خشک وسفت شدن پوست است. البته این بدین معنا نیست که استفاده زیاد از این ویتامین سلامتی ما را تضمین می کند بلکه در صورت استفاده بیش از حد فرد به هایپر ویتامینوز مبتلا می شود که با استفراغ،سر درد ، تهوع ، خشکی لبها و مسومیت همراه است . به همین دلیل باید با توجه به سن و جنسیت طبق واحدهای IU، RE،RDA نیاز خود را به این ویتامین تامین کنیم. ٭از آن جایی که ویتامین A یک ویتامین محلول در چربی می باشد جذب آن در روده ها به هضم چربی ها بستگی دارد. این ویتامین قابلیت ذخیره شدن در کبد و بافت های چربی را داراست به همین دلیل در مواقع لزوم و در زمان کمبود مورد استفاده قرار می گیرد. بیشتر ویتامین A موجود در غذا در ترکیب با اسید چرب پالمتیک به صورت پالمیتات رتینیل در می آید. در بدن رتینول به وسیله سیستم لنفاوی حمل می شودولی رتینوئیک اسید به آلبومین متصل شده و بدین ترتیب محلولیت آن در خون افزایش یافته و از طریق ورید باب وارد سیست عمومی خون می گردد.
٭از نظر ساختمان شیمیایی ویتامین A یک الکل نوع اول است که دارای 4 اتصال دو گانه است که به یک حلقه شش ضلعی به نام بتا یونون منتهی می گردد.مهم ترین ایزومر های ویتامین A عبارت اند از: تمام ترانس، 13- سیس رتینال ، 9 – سیس رتینال ، 13 و 9 دی سیس رتینال ، 11-سیس رتینال
٭رتینول تحت تاثیر اکسیداسیون ابتدا به رتینال و سپس به رتینوئیک اسید تبدیل می شود . با تبدیل شدن رتینول به اسید رتینوئیک این ماده به شکل دفعی خود از ادرار دفع می شود. علاوه بر روده که می تواند رتینول غذایی را به اسید رتینوئیک تبدیل کند کلیه ها و کبد نیز آنزیم های متشابهی دارند که قادرند مقداری از رتینول جذب شده را به اسید رتینوئیک تبدیل کنند.
٭زمانی که ویتامینA برای بافتها نیاز باشد به صورت الکل آزاد می گردد.
٭با استفاده از دستگاه HPLC وروش کروماتوگرافی می توان مقدار ویتامینA موجود در نمونه های بیولوژیک را جدا و اندازه گیری کرد.