راضیه ابراهیمی-پرستاری
ويتامين D در سال 1918 توسط يک متخصص تغذيه به نام «ملان بی» کشف شد. منابع غذايي اصلی اين ويتامين در غذاهای حيوانی مانند: تخم مرغ، شير، کره، ماهی، غلات و … می باشد. سبزی ها به مقدار کم و ميوه ها و مغزه ها فاقد اين ويتامين می باشند. جذب اين ويتامين در قسمت بالای روده کوچک انجام می گيرد و حدود نيمی از ويتامين D موجود در غذا در قسمت بالايي روده کوچک انجام می گيرد. ويتامين D به طور عمده در ژژونوم و دئودنوم روده باريک جذب می شود. بعد از جذب با ذرات چربی کوچکی به نام شيلوميکرون ترکيب شده و به داخل سيستم لنفاوی انتقال می يابد. صفرا يکی از عواملی است که جذب ويتامين D را افزايش می دهد زيرا باعث افزايش جذب چربی است. ساختمان شيميايي ويتامين D به صورت يک گروه الکلهای حلقوی مشتق از استرولها هستند و دارای ايزومرهای D1 و D2 و D3 و … می باشد. ويتامين D مانند ساير ويتامين ها جزء ترکيب آلی می باشد که گروهی از آنها بدن را در مقابل ريشه های آلی آزاد زيان بخش محافظت می کند و نيز در کمک به آنزيم های بدن نقش مؤثری را ايفا می کند. هم چنين ويتامين D جزء ويتامين های محلول در چربی است که غير قطبی می باشد. نحوه ی متابوليسم ويتامين D به صورتی است که پس از اينکه توسط کبد از پلاسما گرفته شد، به ديگر ترکيبات آن (25 هيدروکسی کول کلسيفرول يا 25 هيدروکسی ارگوکلسيفرول) تبديل می شود. ويتامين D هم چنين باعث افزايش جذب کلسيم و فسفر در روده ها می گردد و هنگامی که کمبود ويتامين D ايجاد شده باشد تجويز ويتامين D باعث کاهش مقدار دفع کلسيم و فسفر از طريق مدفوع و به ميزان کمتری سبب افزايش دفع ادراری اين عناصر می گردد. نتيجه اين عمل افزايش جذب و ذخيره کلسيم و فسفر در بدن است. ميزان مصرف ويتامين D به طور عاميانه و معمول mg 400 در روز می باشد. افرادی که کمتر در معرض نور آفتاب قرار می گيرند و يا از غذاهای کم چرب استفاده می کنند و گياهخواران واقعی، از جمله اشخاصی هستند که دچار کمبود ويتامين D می گردند که عموماً دچار راشيتيسم يا نرمی استخوان می شوند. استفاده بيش از حد ويتامين D باعث انقباض عروق خونی، بالا رفتن فشار خون و … می شود، از طرفی مقدار زياد ويتامين D سمی است. جدا سازی اين ويتامين به وسيله ی HPLC صورت می گيرد. افزايش وقع دائمی راشيتيسم مالاسی ناشی از درمان تشنج در صرع يا در اثر مصرف دارو های مسکن، به اين دليل است که اين داروها ترکيبات فعال ويتامين D را به شکل های غير فعال آن تجويز می کند.
اهميت بيولوژيک: ويتامين D برای تشکيل استخوان های بدن لازم است. مکان اصلی فعاليت اين ويتامين در روده ی کوچک بوده و موجب افزايش جذب کلسيم و فسفر از روده می گردد. ضمناً به طور مستقيم در استخوان، کليه ها و احتمالاً ساير بافت های بدن نيز دخالت دارد. اين فعاليتها به تبديل کولی کلسيفرول به دو هورمون فعال تر آن در بدن بستگی دارد. ويتامين D موجود در رژيم غذايي توسط شيلو ميکرونها از ديواره روده کوچک حمل و به خون انتقال می يابد. اين ويتامين در خون اعم از منبع غذايي به وسيله ی گلبولين حمل شده و در کبد به 25 هيدروکسی کولکلسيفرول تبديل می گردد.
The role of vitamin D is shown in orange
