دزآزما

با تخریب هموگلوبین دربدن جزء پروتئینی آن یعنی گلوبین به اسیدهای آمینه تشکیل دهنده ی خود تجزیه میشود وآهن هم وارد چرخه ی ذخایر آهن  بدن میشود تا مجددا مورد استفاده قرار بگیرد. به  نظر میرسد که کاتابولیسم  هم از تمامی پروتئینهای حاوی هم در بخش میکروزمی سلولها وتوسط سیستم آنزیم کمپلکس بنام هم اکسیژناز انجام میگیرد.زمانی که هم موجود در پروتئینهای حاوی هم به سیستم هم اکسیژنازمیرسد،آهن موجود درآن معمولا اکسید شده وبه شکل فریک درمی آید وترکیب همین (Hemin) تشکیل میگردد. سیستم هم اکسیژناز توسط سوبسترا القاء میشود . این سیستم درمجاورت نزدیک با سیستم انتقال الکترون میکروزومی جای دارد.

همین توسط NADPH احیا شده، به هم تبدیل میگردد و با کمک مقدار بیشتری NADH به ساختمان پل آلفا – متنیل بین پیرولهای І وІІ پورفیرین،اکسیژن اضافه میشود. دراین حالت آهن فرو مجددا اکسیدشده ،به آهن فریک تبدیل میشود . بااضافه شدن مقدار بیشتری اکسیژن یون فریک آزاد شده و منوکسید کربن تولید میشودوازتجزیه حلقه ی تتراپیرولی مقدار مولی معادل (equimolar) از ترکیب بیلی وردین XІ –آلفا بدست می آید.

درپرندگان و دوزیستان ترکیب بیلی روبین XІ –آلفای سبز رنگ دفع میشود اما دربدن پستانداران آنزیم محلولی به نام بیلی وردین ردوکتاز پلی متنیلن موجود بین پیرولهای ш وVІ را احیا کرد ه و با ایجاد گروه متنیل ترکیب بیلی روبین XІ –آلفا که یک رنگدانه زرد رنگ است تولید میکند .

تبدیل شیمیایی هم به بیلی روبین را توسط سلولهای رتیکلوآندوتلیال، میتوان دربدن موجود زنده به صورت تغییررنگ ارغوانی هم دریک هماتوم که به تدریج به پیگمان زردرنگ بیلی روبین تبدیل میشود مشاهده کرد . فرآیند تبدیل هم به بیلی روبین تحت تاثیر روزه داری ، هیپوگلایسمی ، اپی نفرین و گلوکاگون وCAMP تحریک میشوند و درمراحل فرایند، انجام آنزیم ALA سنتتاز در سلولهای کبدی و HMB سنتتاز در سلولهای پیش ساز گلبولهای قرمز،به عنوان آنزیمهای تنظیمی هستند و داروهای بالینی مانند فنوباربیتال میتوانند باعث تسهیل وتسریع این واکنش شوند .  بیلی روبین تشکیل شده درنسوج محیطی توسط آلبومین پلاسما به کبد منتقل میشود و دنباله مسیرمتابولیسم عمدتا درکبد انجام میگیرد

این مسیر به سه فرآیند تقسیم میگردد:

1-برداشت بیلی روبین توسط سلولهای پارانشیمی کبد

2-کونژوگه شدن بیلی روبین درشبکه آندوپلاسمی صاف

3-ترشح بیلی روبین کونژوگه به صفرا

در نسوج محیطی میزان حلالیت بیلی روبین در پلاسما با اتصال به آلبومین افزایش می یابد و درآنجا توسط سلولهای کبدی برداشت میشودچون بیلی روبین ترکیب غیر قطبی است و در آب حل نمیشود میتواند درسلولها تجمع یابد و باعث بیماری شود، بنابراین سلولهای کبدی با اضافه کردن مولکولهای اسید گلوکورونیک به بیلی روبین آن را به شکل قطبی در می آورد و به راحتی از صفرا دفع میشود که این فرآیند را کونژوگه شدن مینامند. مرحله ی بعد فرآیند ترشح است که بیلی روبین از طریق سیستم انتقال فعال به صفرا ترشح میشود و در ادامه با عمل آنزیمهای باکتریالی موجود در روده (بتا گلوکورونیداز) اوروبیلینوژن و اوروبیلین تولید میشود که باعث رنگ قهوه ای مایل به زرد مدفوع  و  رنگ زرد کهربایی ادرار میشود.

یرقان:

یرقان ناشی از افزایش بیلی روبین در خون است و باعث زردی پوست و صلبیه و بسترناخنها و… میشود .

انواع یرقان:

1- یرقان کولوریک که ناشی از بازگشت بیلی روبین به داخل جریان خون،به علت انسداد مجاری صفراوی است و از نوع هیپر بیلی روبینمی برگشتی است .

2- یرقان آکولوریک که دراثر افزایش مقدار بیلی روبین غیر کونژوگه است و این نوع یرقان نیز از نوع هیپر بیلی روبینمی احتباسی است .

علل یرقان:

علل یرقان را میتوان به انواع قبل ازکبد ،کبدی،بعداز کبد تقسیم کرد.

نوع قبل از کبدی شامل کم خونی های همولیتیک ،سندرم گیلبرت که به علت نقص درآنزیم UDP –گلوکورونوزیل ترانسفراز ویا اختلال در انتقال بیلی روبین در عرض غشاء است وباعث یرقان کولوریک میشود .

در نوع کبدی نیز سندرم کریگلر نجار که ناشی از نقص درمتابولیک اولیه کونژوگاسیون بیلی روبین میباشد واین سندرم معمولا ظرف 15 ماه نخست زندگی باعث مرگ شیرخواره میشود،یرقان توکسیک نیز ناشی از اختلال در عملکرد کبد توسط سموم مختلف (مانند استامینوفن ،ویروس هپاتیت ،سیروزو…) میباشد.

علل بعد ازکبدی نیز به علت انسداد مجاری صفراوی مشترک است ،مانند سندرم دابین جانسون که به علت نقص درترشح کبدی بیلی روبین کونژوگه به داخل صفرا میباشد،سندرم روتور نیز ناشی از نقصی در انتقال آنیونهای آلی (بیلی روبین) توسط  سلولهای کبد میباشد.

افتراق علل یرقان:

برای افتراق علل یرقان میتوان از اندازه گیری بیلی روبین تام وغیرکونژوگه پلاسما ،میزان اوروبیلینوژن و بیلی روبین ادرار و برخی از آنزیم های سرم و همچنین مشاهده نمونه ی مدفوع استفاده کرد.

درمان:

برای درمان یرقان میتوان از فتوتراپی (تابش نور مرئی ) استفاده کرد که از طریق مکانیسمی که به طور دقیق مشخص نشده است دفع کبدی بیلی روبین غیرکونژوگه رابا تبدیل مقداری از بیلی روبین به مشتقات دیگری از قبیل قطعات مالئیمید و ایزومرهای  هندسی که درصفرا دفع میشوند،افزایش میدهد و همچنین  استفاده ازتعدادی  داروهای سودمند بالینی مانند فنوباربیتال ، باعث القاء فعالیت آنزیم UDP-گلوکورونوزیل ترانسفراز و انتقال کبدی بیلی روبین کونژوگه به داخل صفرا میشوند،میتواند موثر باشد.